Hakem Rehberi

Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi (UPSEAD), yayın sürecinde bilimsel değerlendirmenin objektif, tarafsız ve etik kurallar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla çift taraflı kör hakemlik (double-blind peer review) sistemi uygulamaktadır. Bu sistemde yazarlar ve hakemler birbirlerinin kimliğini bilmemektedir.

UPSEAD için hakemlik yapan bilim insanlarının aşağıdaki etik sorumlulukları ve değerlendirme ilkeleri doğrultusunda süreci yürütmeleri beklenmektedir.


1. Hakemlik Daveti

  • Hakemler, sadece uzmanlık alanına giren makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.

  • Daveti kabul etmeyecekse, mümkün olan en kısa sürede editöre bilgi vermelidir.

  • Zamanında ve etkili geri bildirimde bulunamayacaksa değerlendirme teklifini geri çevirmelidir.


2. Tarafsızlık ve Gizlilik

  • Değerlendirme süreci tarafsız, bilimsel ve yapıcı bir şekilde yürütülmelidir.

  • Hakemler, makale hakkındaki tüm bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.

  • Değerlendirme sürecinde öğrendikleri hiçbir bilgiyi kendi çalışmaları için kullanmamalıdırlar.

  • Yayınlanmamış çalışmaları başkalarıyla paylaşamazlar.


3. Çıkar Çatışması

  • Yazar(lar) ile arasında herhangi bir çıkar çatışması (kurumsal bağlantı, ortak çalışma, kişisel yakınlık vb.) olan hakemler değerlendirme görevini üstlenmemelidir.

  • Herhangi bir çıkar çatışması durumunda editöre bilgi verilerek değerlendirme süreci sonlandırılmalıdır.


4. Değerlendirme Kriterleri

Hakem değerlendirmeleri şu temel ilkeler doğrultusunda yapılmalıdır:

  • Çalışmanın bilimsel özgünlüğü ve katkısı

  • Kuramsal temeli ve yöntemsel uygunluğu

  • Bulguların sunumu, analizi ve yorumlanması

  • Kaynakların güncelliği ve uygunluğu

  • Dil ve yazım kalitesi

Hakemler değerlendirmelerini:

  • Açık, açıklayıcı ve akademik bir dil ile sunmalı,

  • Eleştirel ama yapıcı yorumlarda bulunmalı,

  • Yazar(lar)ı yönlendirici öneriler sunmalı,

  • Hakaret, küçümseyici ya da aşağılayıcı ifadelerden kaçınmalıdır.


5. Değerlendirme Süresi

  • Hakemler, değerlendirmeyi daveti kabul ettikten sonra genellikle 30 gün içinde tamamlamalıdır.

  • Ek süreye ihtiyaç duyulması halinde editörle iletişime geçilmelidir.


6. Raporlama ve Sonuç

Hakem raporları, editöre yönelik “gizli notlar” ve yazar(lar) için “açık değerlendirme” bölümlerini içermelidir. Hakem şu kararlardan birini önerebilir:

  • Yayına uygun

  • Küçük düzeltmelerle yayınlanabilir

  • Büyük düzeltmeler sonrası tekrar değerlendirilmelidir

  • Yayına uygun değildir

Editöryal karar, hakem görüşleri doğrultusunda verilmekle birlikte, son karar yetkisi editöre aittir.


Hakemlik Sürecinde Etik İhlaller

Hakemler aşağıdaki etik dışı davranışlardan kaçınmalıdır:

  • Değerlendirmeyi kişiselleştirmek veya yanlı yorum yapmak

  • Bilimsel olmayan, yıkıcı veya alaycı ifadeler kullanmak

  • Makalenin başka dergilerde yayımlandığını veya eş zamanlı gönderildiğini tespit edip bildirmemek

  • Gizli bilgilere dayanarak kendi çalışmalarında avantaj sağlamak


UPSEAD, hakemlerin akademik değerlendirme sürecine yapmış olduğu katkıyı takdir eder. Bu doğrultuda, dergimizde görev alan hakemlere yıllık olarak teşekkür belgesi düzenlenmektedir.


38 defa okundu.