Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi 2026, Clt. 6(10) 78-96
ss. 78 - 96
Yayın Tarihi: Haziran 30, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Özel gereksinim; bireylerde bilişsel, duygusal, fiziksel ve gelişimsel olarak farklı gereksinimler için alınan destektir. Bundan dolayı süreç içerisinde bireysel programlama ve erken tanıya dayalı müdahaleler yapılmaktadır. Erken tanının okuma beceri üzerindeki etkisinin incelenmesi önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, erken tanı alan özel gereksinimli ilkokul öğrencilerinin okuma becerilerini geliştirmedeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, öğrencilerin okuma beceri düzeylerini değerlendirmek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 7-10 yaş aralığında olan, özel gereksinimli ve okuma sürecinde olan 13 ilkokul öğrencisi oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, özel gereksinimli öğrencilerle ders uygunluklarına göre planlanan bireysel uygulamalar, 12 hafta boyunca düzenli şekilde gerçekleştirilmiş ve okuma başarı ölçeği ile araştırma verileri toplanmıştır. Elde edilen bulgular, özel gereksinimli öğrencilerde erken tanı ile okuma becerilerinin farklı boyutlarda etkisi olduğu sonucunu göstermektedir. Erken tanı almış çocukların okuma becerilerine ilişkin potansiyelin, aile eğitim düzeyi ve sınıf içi müdahalelerle desteklenmesi gerektiği önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Erken tanı, okuma, okuma becerisi, özel gereksinimli öğrenci
APA 7th edition
Simsek, H., & Balci, E. (2026). Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Okuma Becerilerinin Tanı Alma Yaşı ve Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(10), 78-96.
Harvard
Simsek, H. and Balci, E. (2026). Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Okuma Becerilerinin Tanı Alma Yaşı ve Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(10), pp. 78-96.
Chicago 16th edition
Simsek, Hilal and Emine Balci (2026). "Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Okuma Becerilerinin Tanı Alma Yaşı ve Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi". Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 (10):78-96.
Akyol, H. (2003). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Pegem A Yayıncılık.
Akyol, H. (2005). Türkçe ilkokuma yazma öğretimi. Pegem A Yayıncılık.
Akyol, H. (2015). Türkçe öğretimi ve okuma yazma öğretimi. Pegem Akademi.
Arslan, A. (2013). Okuma becerisi ile ilgili makalelerde cinsiyet değişkeni. TEKE Dergisi, 2(2), 251–265. https://doi.org/10.7884/teke.153
Aslan, K. (2015). Özgül öğrenme güçlüğünün erken dönem belirtileri ve erken müdahale uygulamalarına dair derleme. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. https://izlik.org/JA45HJ83GX
Avcıoğlu, H. (2000). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin okuma becerilerinin değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 25(115), 10–17.
Aydın Karabaş, M. & Turan, F. (2025). Özel öğrenme güçlüğü olan çocukların okuduğunu anlama performanslarının, okuma hızlarının ve bilişsel becerilerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 357–375. https://doi.org/10.29299/kefad.1573066
Babür, N. (2019). Özgül okuma bozukluğu: Tanımı, belirtiler ve eğitsel öneriler. Boğaziçi University Journal of Education, 35(2), 67–83. https://izlik.org/JA66MW35BK
Blackman, J. A. (2002). Early intervention: A global perspective. Infants & Young Children, 15(2), 11–19.
Brown, F., & Snell, M. E. (2000). Instruction of students with severe disabilities. Prentice Hall.
Cavkaytar, A. (1998). Özel eğitimde aile eğitimi ve iş birliği. Ankara Üniversitesi Yayınları.
Coşkun, E. (2002). Okumanın hayatımızdaki yeri ve okuma sürecinin oluşumu. Türklük Bilimi Araştırmaları, 11.
Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.). Eğiten Kitap.
Çelebioğlu Markoç, Ö. (2011). 4–5 yaş grubu çocuklarına yönelik hazırlanan erken müdahale programının etkililiğinin belirlenmesi: Çanakkale ili örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
Deeney, T. A. (2010). One-minute fluency measures: Mixed messages in assessment and instruction. The Reading Teacher, 63(6), 440–450. https://doi.org/10.1598/RT.63.6.1
Deniz, S. & Sarı, H. (2021). Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerle çalışan öğretmenler için geliştirilen öğretmen eğitim programının etkililiği. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 1739–1770. https://doi.org/10.17152/gefad.958944
Doğan, H. (2012). Özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan 5–6 yaş çocukları için uygulanan erken müdahale eğitim programının etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
Ekwall, E. E. & Shanker, J. L. (1988). Diagnosis and remediation of the disabled reader (3rd ed.). Allyn & Bacon.
Erol, D. & Tepetaş Cengiz, G. Ş. (2022). Annelerin birlikte okuma sürecinde sergiledikleri fiziksel davranışlar ile konuya ilişkin görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 2702-2744. https://izlik.org/JA48MY29LP
Gül, G. (2007). Okuryazarlık sürecinde aile katılımının rolü. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(1), 17–30.
Güneş, F. (2009). Hızlı okuma ve anlamı yapılandırma. Nobel Yayın Dağıtım.
Gür, H. (2013). Öğrenme güçlüğü ve erken tanılama süreci. Pegem Akademi.
Heward, W. L. (2013). Exceptional children: An introduction to special education (10th ed.). Pearson.
Hudson, R. F., Lane, H. B. & Pullen, P. C. (2005). Reading fluency assessment and instruction: What, why, and how? The Reading Teacher, 58(8), 702–714. https://doi.org/10.1598/RT.58.8.1
Ilıman, E. (2023). Erken çocukluk döneminde özel öğrenme güçlüğüyle ilgili Türkiye’de yapılan lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 381–400. https://doi.org/10.24315/tred.1035434
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayıncılık.
Kavcar, C., Oğuzkan, F. & Sever, S. (1994). Türkçe öğretimi. Engin Yayıncılık.
Kaya, S., Sağlam Ak, A. & Melekoğlu, M. A. (2022). Özel öğrenme güçlüğünde erken müdahale ve erken tanı: Müdahaleye tepki modeli. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3679–3692. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1034793
Keskin, H. K. & Akyol, H. (2014). Yapılandırılmış okuma yönteminin etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(4), 107–119.
Keskin, H., Baştuğ, M. & Akyol, H. (2013). Sesli okuma ve konuşma prozodisi: İlişkisel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 168–180. https://doi.org/10.17860/efd.92252
Kuhn, M. R., Schwanenflugel, P. J. & Meisinger, E. B. (2010). Reading fluency. Reading Research Quarterly, 45(2), 230–251. https://doi.org/10.1598/RRQ.45.2.4
Kurudayıoğlu, M. (2011). Zihinsel ve fiziksel bir süreç olarak okuma. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 15–29.
Logan, G. D. (1997). Automaticity and reading: Perspectives from the instance theory of automatization. Reading & Writing Quarterly, 13, 123–146. https://doi.org/10.1080/1057356970130203
Özensoy, A. (2012). Eleştirel düşünme becerisine etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 13–25.
Pürsün, T. (2021). Okuma güçlüğü olan öğrencilerle yapılan müdahale çalışmalarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
Rasinski, T. (2004). Assessing reading fluency. Pacific Resources for Education and Learning.
Rego, A. M. P. (2006). The alphabetic principle. In J. S. Schumm (Ed.), Reading assessment and instruction for all learners (pp. 118–162). Guilford Press.
Sever, S. (1998). Dil ve iletişim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 31(1).
Tamur, E. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda sesbilgisel işlemleme ile yazma becerileri arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Tekin-İftar, E. & Değirmenci, H. D. (2012). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların öğretimi. In E. Tekin-İftar (Ed.), Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri (ss. 267–321). Vize Yayıncılık.
Tekin, M. A. (2018). Bağlantı kurma stratejisinin okuduğunu anlama üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
Tezcan, T. & Tepetaş Cengiz, G. Ş. (2025). Okul öncesi çocuklarında okuma kültürü oluşturmada aile yeterliliklerine çocuk-ebeveyn birlikte okuma etkinliklerinin etkisinin incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 13(2), 249–266. https://doi.org/10.35233/oyea.1616810
Tunga, Y., Çelik, B. & Çağıltay, K. (2024). Öğretmenlerin lisans düzeyinde aldıkları öğretim yöntem ve teknikleri eğitimine yönelik bir inceleme. Ege Eğitim Dergisi, 25(3), 237–259. https://doi.org/10.12984/egeefd.1490903
Valencia, S. W., Smith, A. T., Reutzel, D. R. & Baker, K. (2010). Oral reading fluency assessment and instruction practices. Reading Research Quarterly.
Wang, J. H. & Guthrie, J. T. (2004). Modeling the effects of intrinsic motivation, extrinsic motivation, amount of reading, and past reading achievement on text comprehension. Reading Research Quarterly, 39(2), 162–186. https://doi.org/10.1598/RRQ.39.2.2
Yıldırım-Doğru, S. S. (Ed.). (2019). Erken çocuklukta özel eğitim. Vize Akademik.
Yıldız, M. & Akyol, H. (2011). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve okuma alışkanlıkları arasındaki ilişki. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 793–815. https://izlik.org/JA53LT42HK
Yılmaz, E. & Karataş, K. (2023). Öğretim sürecinde etkili öğretmen nitelikleri ve yeterlikleri. C. Şentürk (Ed.), Kuramdan uygulamaya öğrenme öğretme süreci (ss. 391–410). Nobel Akademik Yayıncılık.
Zutell, J. & Rasinski, T. V. (1991). Training teachers to attend to their students’ oral reading fluency. Theory Into Practice, 30(3), 211–217. https://doi.org/10.1080/00405849109543502