Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi 2026, Clt. 6(10) 239-260
Öğretmenlerin Tekerlemelere İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla İncelenmesi
ss. 239 - 260
Yayın Tarihi: Haziran 30, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu araştırma, Antalya ili Alanya ilçesinde görev yapan farklı branşlardan 509 öğretmenin tekerlemelere yönelik metaforik algılarını nitel araştırma yaklaşımıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Veriler "Tekerlemeler ... gibidir; çünkü ..." cümle tamamlama formuyla toplanmış; Saban'ın (2008) beş aşamalı metafor analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analizler sonucunda 10 kategori ve 4 ana tema belirlenmiştir: Dilsel Estetik ve Edebi Değer (f=192, %37,7), Pedagojik İşlev ve Bilişsel Gelişim (f=121, %23,8), Devinim, Akış ve Döngüsellik (f=83, %16,3) ile Anlam, Kültür ve Varoluşsal Derinlik (f=74, %14,5). En sık üretilen metaforlar hayat (f=41), şarkı (f=27) ve şiir (f=22) olmuştur. Branş, mesleki deneyim, cinsiyet ve yaş grubu değişkenlerine göre belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin tekerlemelere ilişkin çok katmanlı kavramsal çerçeveler inşa ettiğini ortaya koymakta; sözlü kültür temelli öğretim araçlarına yönelik öğretmen algılarının incelendiği sınırlı alanyazına katkı sunmaktadır.
Anahtar kelimeler: Eğitim bilimleri, öğretmen, tekerleme, metafor analizi
APA 7th edition
Uslu, O.S., & KAYMAZ, H. (2026). Öğretmenlerin Tekerlemelere İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla İncelenmesi. Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(10), 239-260.
Harvard
Uslu, O. and KAYMAZ, H. (2026). Öğretmenlerin Tekerlemelere İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla İncelenmesi. Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(10), pp. 239-260.
Chicago 16th edition
Uslu, Ozlem Sinem and Hatice KAYMAZ (2026). "Öğretmenlerin Tekerlemelere İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla İncelenmesi". Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 (10):239-260.
Akhan, N. E. (2014). Sosyal bilgiler derslerinde somut olmayan kültürel miras öğretimi. International Online Journal of Educational Sciences, 6(3), 722–736. https://doi.org/10.15345/iojes.2014.03.017
Almazroa, H., & Alotaibi, W. (2023). Teaching 21st century skills: Understanding the depth and width of the challenges to shape proactive teacher education programmes. Sustainability, 15(9), 7365. https://doi.org/10.3390/su15097365
Arslan, M. M. ve Bayrakçı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Millî Eğitim, 35(171), 100–108. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/milli_egitim_dergisi/171/171/8.pdf
Artun, E. (2011). Türk halk edebiyatına giriş: Edebiyat tarihi/metinler. Karahan Kitabevi.
Baddeley, A., Gathercole, S., & Papagno, C. (1998). The phonological loop as a language learning device. Psychological Review, 105(1), 158-173. https://doi.org/10.1037/0033-295x.105.1.158
Battelle for Kids. (2019). Framework for 21st century learning definitions. https://static.battelleforkids.org/documents/p21/p21_framework_definitionsbfk.pdf
Berliner, D. C. (1994). Expertise: The wonder of exemplary performances. In J. N. Mangieri & C. C. Block (Eds.), Creating powerful thinking in teachers and students: Diverse perspectives (pp. 161–186). Harcourt Brace College.
Boratav, P. N. (1982). 100 soruda Türk halk edebiyatı. Gerçek Yayınevi.
Cerit, Y. (2008). Öğretmen kavramı ile ilgili metaforlara ilişkin öğrenci, öğretmen ve yöneticilerin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 693–712. https://izlik.org/JA78GG52NY
Çarkıt, C. ve Kara, M. (2023). Ortaokul öğrencilerinin dil bilgisine yönelik metaforik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(2), 649–667. https://doi.org/10.37217/tebd.1213309
Demirel, Ö. (2020). Öğretim ilke ve yöntemleri: Öğretme sanatı (26. baskı). Pegem Akademi.
Demirezen, S. ve Aktaş, G. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin somut olmayan kültürel miras öğretimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(30), 413–434. https://doi.org/10.35675/befdergi.699782
Elçin, Ş. (2004). Halk edebiyatına giriş. Akçağ Yayınları.
Er, Z. ve Karakuş, N. (2023). Somut Olmayan Kültürel Miras Sözlü Gelenek ve Anlatımlar Tutum Ölçeği geliştirme çalışması. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(41), 52–68. https://doi.org/10.12981/mahder.1235493
Erdem, D. M., Şengül, M., & Gün, M. (2015). Tekerleme alıştırmalarına dayalı etkinliklerin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Suriyeli Arapların konuşma becerilerine etkisi. Route Educational and Social Science Journal, 2(2), 1–11. https://doi.org/10.17121/ressjournal.322
Güneş, F. (2014). Konuşma öğretimi yaklaşım ve modelleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 1–27. https://doi.org/10.14686/BUEFAD.201416205
Güneş, F. (2021). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller (11. baskı). Pegem Akademi.
Harper, L. J. (2011). Nursery rhyme knowledge and phonological awareness in preschool children. The Journal of Language and Literacy Education, 7(1), 65-78. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1097164.pdf
Hu, X., Jiang, G. P., Ji, Z. Q., Pang, B., & Liu, J. (2020). Effect of novel rhythmic physical activities on fundamental movement skills in 3- to 5-year-old children. BioMed Research International, 2020, 8861379. https://doi.org/10.1155/2020/8861379
Kövecses, Z. (2020). Extended conceptual metaphor theory. Cambridge University Press.
Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage.
Lakoff, G. ve Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (G. Y. Demir, Çev.). İthaki Yayınları.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Marinšek, M., & Denac, O. (2020). The effects of an integrated programme on developing fundamental movement skills and rhythmic abilities in early childhood. Early Childhood Education Journal, 48(6), 751-758. https://doi.org/10.1007/s10643-020-01042-8
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). MEB. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=327
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi öğretim programı. MEB. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/turkce-dersi
Mullen, G. (2017). More than words: Using nursery rhymes and songs to support domains of child development. Journal of Childhood Studies, 42(2), 42-53. https://doi.org/10.18357/jcs.v42i2.17841
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage.
Rigon, M., Invernizzi, P. L., Signorini, G., Trecroci, A., Scurati, R., Formenti, D., Colella, D., Bosio, A., & Cherubini, D. (2024). The 'thinking system' in a new school concept: A rhythmic teaching approach in physical education to develop creativity. PLoS ONE, 19(4), e0301858. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301858
Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki sınıf öğretmeni adaylarının 'öğretmen' kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 131–155. https://izlik.org/JA79WU75HX
Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55, 459–496.
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14. https://doi.org/10.3102/0013189X015002004
Thomas, D. R. (2006). A general inductive approach for analyzing qualitative evaluation data. American Journal of Evaluation, 27(2), 237–246. https://doi.org/10.1177/1098214005283748
Türk Dil Kurumu. (2024). Tekerleme. Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr
UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: UNESCO. https://ich.unesco.org/en/convention
Yıldızlı, H., Acar Erdol, T., Baştuğ, M. ve Bayram, K. (2018). Türkiye'de öğretmen kavramı üzerine yapılan metafor araştırmalarına yönelik bir meta-sentez çalışması. Eğitim ve Bilim, 43
(193), 1–43. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7220
Yılmaz Alkan, Z. (2019). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerini geliştirmede tekerlemelerin etkisi (Tez No. 546579) [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Yücesoy, M., & Şen, Ü. S. (2022). Mardin Artuklu yöresine ait müzikli çocuk oyunları ve tekerlemelerin ritim eğitiminde kullanılması. Social Sciences Studies Journal, 8(104), 3699-3822. https://doi.org/10.29228/sssj.65936
Zaltman, G. (2003). How customers think: Essential insights into the mind of the market. Harvard Business School Press.
